- Geweld en rebellengroeperingen bemoeilijken de bestrijding van ebola in het oosten van Congo.
- Gedwongen ontheemding en grensverkeer vergroten het risico op verdere verspreiding.
- De Kerk biedt opvang, noodhulp en voorlichting over gezondheidsmaatregelen.
- Volgens pater Olivier Ndondo zijn vrede, gezondheid en het herstel van hoop nauw verbonden.
De nieuwe golf van ebola in Congo stelt de Democratische Republiek Congo (DRC) voor grote uitdagingen. Vooral in het oosten zijn de omstandigheden bijzonder moeilijk. Gewapende conflicten en rebellengroeperingen beperken daar de mogelijkheden van de regering en de Kerk om te reageren. Daardoor kunnen zij getroffen gebieden moeilijk bereiken.
Pater Olivier Ndondo lichtte de situatie toe tijdens een bezoek aan het internationale hoofdkantoor van Kerk in Nood (Aid to the Church in Need / ACN) in Duitsland. Hij is provinciaal overste van de Congregatie van het Heilig Sacrament in de DRC en Oeganda. Volgens hem kampt het land opnieuw met de ziekte, die voor het eerst opdook in 1976. De autoriteiten kwamen snel in actie om ziektegevallen vast te stellen, besmettingen in te dammen en verdere verspreiding te voorkomen.
Geweld belemmert de bestrijding van ebola
In grote delen van het land proberen de autoriteiten verdere verspreiding tegen te gaan. In het oosten bemoeilijkt de onveiligheid echter de toegang tot getroffen gebieden. “Het is erg moeilijk om daar te komen vanwege de oorlog”, legt pater Ndondo uit. De regering heeft daardoor moeite om bepaalde gebieden te bereiken en gezondheidszorg te verlenen.
“Het is erg moeilijk om daar te komen vanwege de oorlog.”
Bovendien dwingt het geweld mensen hun woonplaats te verlaten. Wanneer zij naar andere regio’s vluchten, neemt het risico op verspreiding van het virus toe. Zowel in het oosten als in het noordoosten vormt die voortdurende verplaatsing een grote uitdaging. Dat geldt ook voor het grensgebied met Oeganda.
Volgens pater Ndondo lijkt de situatie aan de Oegandese kant van de grens beter onder controle. De autoriteiten kunnen daar gemakkelijker ingrijpen. Toch blijft het verkeer tussen beide landen de bestrijding van de uitbraak bemoeilijken. “Aan de ene kant hebben ze te maken met het conflict. Maar daarnaast moeten ze ook de ziekte het hoofd bieden.”
De Kerk biedt opvang, noodhulp en voorlichting
Te midden van deze crisis speelt de Kerk een belangrijke rol. Met de beschikbare middelen vangt zij ontheemden op en verleent zij noodhulp. Daarnaast geeft zij voorlichting over ebola. Ook roept zij op tot solidariteit met de gemeenschappen in het oosten van de DRC.
De Katholieke Bisschoppenconferentie van de DRC publiceerde een verklaring om de kennis over ebola te vergroten. Daarin moedigen de bisschoppen mensen aan verantwoordelijk te handelen. Zij vragen iedereen de hygiëne- en gezondheidsmaatregelen te volgen. Zo willen zij verdere besmettingen helpen voorkomen.
“De Kerk in het oosten wordt geconfronteerd met beide noodsituaties, de oorlog en de epidemie. Met de middelen die zij heeft en alle steun die zij kan mobiliseren”, legt pater Ndondo uit. Tegelijkertijd bemoeilijken bepaalde lokale begrafenisrituelen de preventie. Bij deze gebruiken kan namelijk lichamelijk contact met overledenen plaatsvinden.
Zonder vrede staan gezondheid en hoop onder druk
“Vrede en gezondheid” hangen volgens pater Ndondo nauw samen. Zonder vrede wordt het moeilijker om de gezondheid te beschermen. Zonder gezondheid wordt het vervolgens nog moeilijker om de hoop te herstellen. De bevolking draagt immers de sporen van tientallen jaren geweld.
Het geweld heeft bovendien ingrijpende psychologische en sociale gevolgen. Zonder vrede kunnen mensen niet werken, hun kinderen naar school sturen of voldoende gezonde leefomstandigheden waarborgen. “Door de oorlog verliezen we de hoop”, zegt pater Ndondo. Sommige Congolezen hebben hun hele leven in een conflictsituatie doorgebracht. “Er zijn mensen die dertig jaar geleden zijn geboren en niets anders dan oorlog hebben gekend.”
“Er zijn mensen die dertig jaar geleden zijn geboren en niets anders dan oorlog hebben gekend.”
De uitbraak van ebola in Congo en de aanhoudende onveiligheid treffen samen de gehele Congolese bevolking. Zelfs in de hoofdstad Kinshasa zijn de gevolgen duidelijk zichtbaar. De crises leggen een zware economische last op de regering. Daarnaast zijn er de menselijke gevolgen: sterfgevallen, ontvoeringen, honger en ontheemding.
Bid voor vrede voor de getroffen gemeenschappen in Congo
Daniel Castilla en Eugenia Urgellés
