Nu het secularisme in het Caribisch gebied groeit, drijven meer jongeren weg van de Kerk. Daarom roept aartsbisschop Gabriel Malzaire van Saint Lucia christenen op om een dieper en veerkrachtiger geloof te herontdekken. Volgens hem moet geloof verder gaan dan emoties en voorbijgaande trends. Hij wijst op de omgang met de vele orkanen als bewijs dat die veerkracht er is.
De Caribische eilanden van de Antillen lijken het grootste deel van het jaar een paradijs. Maar wie er woont, zoals aartsbisschop Gabriel Malzaire van Saint Lucia, kent de gevaren van het orkaanseizoen.
Caribische Kerk zoekt houvast na orkanen
“Ik herinner me een orkaan in 1980, toen ik op het seminarie zat”, vertelt hij. “Ik was in mijn thuisparochie geplaatst. Toen de orkaan naderde, ging ik naar het huis van mijn familie. Ik bleef niet in de pastorie. Toen ik terugkwam, was het dak verdwenen.”, vertelt de aartsbisschop van Castries aan Kerk in Nood (ACN).
Hij maakte later opnieuw een verwoestende orkaan mee. Toen was hij bisschop op het eiland Dominica. “Ik was weg toen de orkaan toesloeg. Maar toen ik per boot terugkeerde, zag ik een stuk grijze en bruine rots. Toen besefte ik dat het het eiland was. Het was verwoest. Ik kon nauwelijks door mijn hek komen door al het puin. Het plafond in mijn kamer was ingestort.”
Van het ene op het andere moment veranderde zijn hele pastorale plan. “Toen ging het erom manieren te vinden om mensen te voeden. Om voor mensen te zorgen. En om hen pastoraal nabij te zijn.”
Volgens aartsbisschop Malzaire maken Caribische mensen dit bijna ieder jaar mee. Het hangt af van welk eiland wordt getroffen. “Daarom zou ik de mensen in het Caribisch gebied omschrijven als veerkrachtig. We worden hier voortdurend mee geconfronteerd. Maar we hebben het overleefd!”
Van bananenboerderij naar seminarie
Opgroeien op Saint Lucia betekende voor hem daarom twee dingen tegelijk. Hij kende de rust van een eenvoudig leven. Tegelijk leefde hij met het voortdurende gevaar van natuurrampen.
Aartsbisschop Gabriel Malzaire groeide op als een van elf kinderen. Daardoor was hij nooit alleen en zelden zonder werk. “Ik zou mijn jeugd omschrijven als heel plezierig. Ook spannend, want deel uitmaken van een groot gezin is een bijzondere ervaring. Ik groeide op met beide ouders. En ik kwam uit een zeer religieus gezin.”
Naast zijn dagelijkse taken op de bananenboerderij van de familie hield hij van sport. Ook school speelde een belangrijke rol. Toch stond vooral de Kerk centraal in zijn leven.
“Ik was tien jaar oud toen ik voor het eerst een vermoeden kreeg. Ik kreeg interesse in het priesterschap. Op een maandagochtend kwam de plaatselijke priester in een kleine auto. Ik vertelde hem dat ik misdienaar wilde worden. Vanaf dat moment begon ik aan het altaar te dienen.”
Twijfel of zwarte man priester kon worden
Hij bleef misdienaar tot ongeveer zijn achttiende, kort nadat hij de middelbare school had verlaten.
Toch kende hij ook momenten van twijfel. Hij vroeg zich af of een geboren eilandbewoner en zwarte man wel tot het seminarie zou worden toegelaten. “Het beeld van het priesterschap in onze cultuur was dat een priester van ver kwam. Ik twijfelde of ik wel zou worden aangenomen.”
Die vrees bleek ongegrond. Inmiddels is deze geboren Saint Luciaan een van de hoogste geestelijken van de Antillen. Ook was hij twee termijnen voorzitter van de bisschoppenconferentie, die verschillende eilandstaten omvat.
Geloof vraagt om meer dan gevoel
Het religieuze landschap veranderde sterk sinds aartsbisschop Gabriel naar het seminarie ging. Saint Lucia was vroeger bijna volledig katholiek. Nu vormen katholieken nog iets meer dan 50 procent van de bevolking. Secularisme en evangelicale kerken winnen terrein.
De aartsbisschop ziet vooral het werken met jongeren als een grote uitdaging. “Veel jongeren gaan tegenwoordig naar de universiteit. Dat betekent dat zij Saint Lucia verlaten. Daardoor is de manier van denken veranderd.”
Meer diepgang nodig
Volgens hem probeert de Kerk jongeren vaak te bereiken via spanning, gevoelens en trends. “Vaak zeggen we dat we dingen aantrekkelijk voor hen moeten maken. We richten ons op hun gevoelens. Op wat in de mode is. Op wat hen bevalt.”
“Maar die dingen zijn vaak heel oppervlakkig. Veel kerkelijk werk is tegenwoordig op die filosofie gebaseerd. Het draait om hoe we mensen laten voelen. Voor mij is dat gewoon niet genoeg.”
Aartsbisschop Malzaire pleit daarom voor meer diepgang. “Ik blijf erbij dat het zal gebeuren als we goed doen wat we doen. En als we het zo communiceren dat het diepte brengt in het leven van mensen. Want als we echt nadenken over wat Christus voor ons deed, ging het niet om gevoel. Hij ging helemaal tot het einde.”
Betere catechese en communicatie
Wanneer hem wordt gevraagd naar de noden van de lokale Kerk op Saint Lucia, noemt aartsbisschop Malzaire vooral betere catechese. Dat geldt in het bijzonder voor jongeren. Daarnaast ziet hij behoefte aan een beter communicatiesysteem voor evangelisatie. Zo’n systeem kan volgens hem ook helpen om roepingen te bevorderen.
Zijn houding vat hij samen met een herinnering uit zijn jeugd. Iedere keer dat hij Castries bezocht, de hoofdstad van Saint Lucia, ging hij eerst naar de kathedraal. “Ik herinner me dat ik elke keer knielde en een heel eenvoudig gebed bad: ‘Heer, laat uw wil geschieden.’ Zo eenvoudig was het. Heer, uw wil geschiede. Dat is bij mij gebleven. En ik heb altijd gevoeld dat God mij leidde.”
