fbpx

Centraal Afrika: “Religieuze oorlog kan worden vermeden”

donderdag, 13 april 2023
Nieuws
De aartsbisschop van Bangui, de hoofdstad van de Centraal-Afrikaanse Republiek, bezocht onlangs het internationale hoofdkwartier van Kerk in Nood (ACN). In een interview vertelde Dieudonné Nzapalainga over de vastberaden actie van de religieuze leiders om te voorkomen dat het conflict in zijn land uitmondt in een godsdienstoorlog.
Central African Republic 2014: Refugee Camp at Carmelite Monastery at Bangui

Vertel ons iets over wat uw land momenteel doormaakt. Waarom is er geen vrede?
In 2020 werd president Faustin-Archange Touadéra herkozen, onder moeilijke omstandigheden. De vorige president beschikte over troepen en dreigde via een militaire staatsgreep weer aan de macht te komen. Faustin-Archange Touadéra sloot allianties met Rwanda en met Rusland om de rebellen uit het land te verdrijven. Vooral de Wagner-groep was betrokken bij de bestrijding van de rebellen en verdreef hen uit de grote steden.

De rebellen blijven echter aanwezig in de kleinere nederzettingen, zodat de mensen niet vrij kunnen reizen vanwege de onveiligheid. Ze zijn bang voor wegversperringen en explosieven. Een Italiaanse missionaris, pater Norberto Pozzi, werd onlangs getroffen door een mijn die door zijn auto tot ontploffing werd gebracht. Hij raakte zwaar gewond, hoewel hij duidelijk niets te maken had met het huidige politieke conflict. Zijn voet moest worden geamputeerd.

Waarom is het zo moeilijk gebleken een einde te maken aan het geweld in uw land?
Ons land is groter dan Frankrijk en het is voor een zwak bestuur moeilijk te controleren. Er is niet echt een frontlijn. De milities die de regering vijandig gezind zijn, zijn over het hele land verspreid en moeilijk te identificeren. De politieke motieven van deze rebellen zijn onduidelijk, maar ik vrees dat het eerder gaat om mensen die zich bij de milities hebben aangesloten en de wapens nu niet kunnen neerleggen omdat ze geen andere middelen van bestaan hebben. Degenen die behoren tot meer gestructureerde groepen nemen bezit van het land dat zij plunderen. Uiteraard zijn ze actiever op plaatsen waar meer rijkdommen zijn, zoals waardevol hout en mineralen. De staat probeert het recht te handhaven, maar ondertussen lijden al onze burgers.

In de begindagen van de oorlog in de Centraal-Afrikaanse Republiek hoorden we dat de Séléka-militie, die voornamelijk uit moslims bestond, christenen aanviel. Heeft het conflict een religieuze dimensie?
Wij hebben samen met andere religieuze leiders in het land, pastoors en imams, luid en duidelijk verkondigd dat dit geen religieus conflict is. Wij hebben ons altijd eensgezind opgesteld tegen het risico dat dit een confessionele oorlog zou worden. Dit standpunt heeft vruchten afgeworpen. Als religieuze leiders zijn wij als ouders in een gezin: wij moeten het goede voorbeeld geven. Onze burgers kunnen zien dat wij op goede voet met elkaar hebben geleefd en dat wij altijd zijn blijven zeggen dat de verdeeldheid in ons land van buitenaf werd opgelegd.

Onze inspanningen voor vredesopbouw werden vergemakkelijkt door het feit dat in de Centraal-Afrikaanse samenleving veel families gemengd zijn, en iedereen wel een neef, een oom of een naaste heeft die tot een ander geloof behoort, maar toch deel uitmaakt van dezelfde stamboom. Wij hebben in Bangui mooie momenten van broederschap meegemaakt, waarbij jonge moslims hielpen bij de wederopbouw van kerken en jonge christenen bij de wederopbouw van moskeeën. Hoewel deze crisis verschrikkelijk is geweest, heeft zij uiteindelijk het positieve effect gehad dat zij de onderlinge eenheid heeft bevorderd.

Maar in een tijd waarin zoveel landen aan de rand van de Sahel, zoals Mali, Burkina Faso, Nigeria en Niger, gebieden zijn geworden van oorlog tussen christenen en moslims… vreest u een besmettingseffect?
Uit onze ervaring blijkt dat religieuze conflicten kunnen worden vermeden. Er zijn tegenovergestelde voorbeelden, zoals in Senegal, waar moslims de meerderheid vormen en er geen interreligieus conflict is, en waar ze zelfs christelijke presidenten hebben gekozen. Ik denk dat religieuze leiders een zeer belangrijke rol moeten spelen om religieuze verdeeldheid te voorkomen.

Hoewel het land een verschrikkelijke crisis doormaakt, toont de Kerk een buitengewone vitaliteit, die ook tot uiting komt in het aantal roepingen tot het priesterschap. Ziet u hier een paradox?

Ik denk dat deze crisisperiode de groei van de Kerk ten goede komt. Voor onze armere landgenoten, die in pijn, onzekerheid en armoede leven, is God werkelijk de Rots waarop zij kunnen leunen. Tijdens de onrust, toen zoveel mensen ontheemd waren, vonden velen hun toevlucht in onze kerken, en sommige kinderen werden er zelfs geboren.

De katholieke Kerk in de Centraal-Afrikaanse Republiek probeert nu de periferie te bereiken, zoals het bisdom Bossangoa, in het noordoosten, dat wordt geteisterd door gewapende groepen. Wij hebben daar een school en bereiden jonge priesters voor, zowel op menselijk als op geestelijk vlak, om naar deze gevarenzone te gaan. Wij nodigen ook katholieke lekenechtparen uit om naar deze plaatsen te gaan waar niemand anders heen wil.

Is dit niet een te groot risico?
De mensen die in deze moeilijke gebieden wonen, hebben de sacramenten en het broederlijke getuigenis van de universele Kerk nodig. Dit is heel belangrijk. Toen ik kardinaal werd, werd mij terecht gezegd dat ik het hele land moest vertegenwoordigen, en niet alleen Bangui. Daarom ga ik naar plaatsen waar hoge regeringsvertegenwoordigers niet kunnen komen. Dat houdt natuurlijk risico’s in, al was het maar vanwege de staat van onze wegen, waarvan enkele sinds de onafhankelijkheid niet zijn hersteld. Onlangs kantelde mijn auto op een van die wegen… Maar ons leven is een kleinigheid vergeleken met de verwachtingen van de mensen die om geestelijke steun roepen.

Paus Franciscus bezocht het land in 2015. Heeft dit een blijvend effect gehad?
Ja, en het heeft de interreligieuze cohesie versterkt. Het was een risicovol bezoek, maar de paus werd door het hele volk verwelkomd. Tijdens de Mis die hij in het stadion opdroeg waren er katholieken, protestanten en moslims. Een van de laatsten vertelde me zelfs dat de paus was gekomen om hen te bevrijden. Om de moslims te bevrijden! Hij behoorde tot een gemeenschap die was opgesloten in een wijk genaamd “Kilometer 5”, en die leefde in angst voor christelijke represailles.

In 2015 vierden we het Jaar van de Barmhartigheid, en de paus opende hier een Heilige Deur, een gebaar dat voor altijd in de geschiedenis van het land zal blijven staan. Deze Heilige Deuren zijn doorgaans beperkt tot Rome. Dit is een deur van leven en vergeving, die staat voor het bezoek van de opvolger van Petrus aan ons land.