fbpx

We bestaan niet, maar we zijn er wel

dinsdag, 14 juli 2015
Nieuws
Ik ben al meer dan 40 jaar in dit land en sinds 20 jaar bisschop. In die jaren is de situatie ingrijpend, naar mijn mening in redelijk positieve zin...

Interview met Mgr. Louis Pelâtre, apostolisch vicaris van Istanboel door Marialaura Conte en Michele Brignone.

Hoe is het met de Katholieke gemeenschap in Turkije gesteld?

Ik ben al meer dan 40 jaar in dit land en sinds 20 jaar bisschop. In die jaren is de situatie ingrijpend, naar mijn mening in redelijk positieve zin gewijzigd, ook al wil dit natuurlijk niet zeggen dat de zaken zich steeds in een richting ontwikkelen zoals wij die graag zouden zien. We moeten geduld hebben, maar er zijn enkele positieve tekenen. Zo werden we, bijvoorbeeld, enkele dagen geleden als Katholieke bisschoppen uitgenodigd deel te nemen aan besprekingen over de nieuwe Grondwet. Persoonlijk verwacht ik hier niet veel van, maar de uitnodiging op zich was van bijzondere betekenis: zij impliceerde dat men zich ervan bewust is dat we bestaan, een erkenning die we al geruime tijd verlangen. Eerst had men de Orthodoxe en Armeense patriarchen uitgenodigd, terwijl wij, Katholieken, werden genegeerd. Door tussenkomst van de Turkse ambassadeur bij de Heilige Stoel, die op deze onlogische aanpak wees, werden wij ook bij het consultatieproces betrokken. We werden met grote beleefdheid ontvangen en in staat gesteld aandacht voor onze situatie te vragen. Hier in Turkije, is het voornaamste probleem de kwestie van de eigendom van kerken en niet zozeer de verhouding met de lokale bevolking, die is goed. Onze problemen zijn voornamelijk van juridische aard: wat wij al decennia lang nastreven, is erkenning van een wettelijke status voor de Katholieke Kerk in Turkije, omdat we juridisch gesproken hier niet bestaan. Deze situatie doet zich in veel andere landen ook voor. In antwoord op onze herhaalde verzoeken, kregen we ten antwoord dat zal worden bekeken wat kan worden gedaan en wat kan worden veranderd, maar dat dit een probleem is dat niet kan worden opgelost met het opstellen van een nieuwe Grondwet.

We zullen moeten afwachten hoe de situatie zich ontwikkelt, maar we kunnen zeker niet ontkennen dat deze uitnodiging een positief signaal vormde. Ik ben Fransman en ik zie vele overeenkomsten tussen de Turkse Grondwet en die van Frankrijk, die evenmin de rechtspersoonlijkheid van de Katholieke Kerk erkent, reden waarom zij is georganiseerd als een vereniging. Als zodanig zijn wij handelingsbekwaam en kunnen wij kopen, verkopen, huren €¦ Het gaat niet om voorrechten waar de Katholieke Kerk in Turkije om vraagt, maar "en dit wil ik onderstrepen "om rechten waarop alle burgers aanspraak kunnen maken.

De verandering die is ingezet en die zich in zekere zin ook in het voordeel van de Christenen voltrekt, is paradoxaal genoeg op gang gebracht door een partij die zich duidelijk op de Islam baseert. Wat is uw mening hierover?

Tot op zekere hoogte is dit juist, maar de AKP, de partij van Erdogan, is geen "Islamistische partij". De media gebruiken deze benaming om de zaken eenvoudig voor te stellen. Erdogan en zijn partij wonnen de verkiezingen door in te spelen op de geloofsovertuiging en de moslim identiteit van de kiezers. Maar dit verschijnsel kan beter worden begrepen als we bijvoorbeeld kijken naar wat er in Frankrijk na de Eerste Wereldoorlog gebeurde. Wij Katholieken stonden daar onder grote druk en moesten leven alsof we niet bestonden. Hetzelfde gebeurde in zekere zin met de Moslims in Turkije. Erdogan speelde op hen in, op de Moslims in Turkije die trots zijn op hun overtuiging en gehecht aan hun tradities en won daarmee de verkiezingen. Betekent dit dat hij een Islamist is? Nee, het betekent erkenning van het feit dat gelovigen zich via hem hebben kunnen uiten.

Wat denkt u van de partij van Erdogan?

De AKP is geen homogene partij; zij heeft een linker- en een rechtervleugel en ook een centrum. De leiders moeten overal rekening houden met de uiteenlopende stromingen. Maar gezegd moet worden dat Erdogan een behendig politicus is die weet hoe hij de verschillende geesten bijeen moet houden.

Heeft u hem ooit persoonlijk ontmoet?

Ik heb hem alleen een paar keer ontmoet toen hij burgemeester van Istanboel was. Onze relatie is altijd hartelijk geweest. Dat hij de verkiezingen heeft gewonnen, komt, naar mijn mening, omdat hij heeft laten zien dat hij boven de anderen uitsteekt: hij heeft de gave om zich direct en eenvoudig tot de mensen te richten. Met academische verhalen en ingewikkelde nuanceringen win je geen verkiezingen. Democratie komt hierop neer: het volk kiest de personen door wie het bestuurd wenst te worden. Natuurlijk zou het gebaat zijn met een goed georganiseerde oppositie, maar helaas bestaat die niet. Turkije ontkomt niet aan de overal geldende wetten van het democratisch spel.

Denkt u dat Turkije helemaal democratisch is?

Hoewel de democratie hier niet stevig verankerd is, moet toch worden gezegd dat in de laatste jaren geregeld verkiezingen zijn gehouden. Het volk kiest en, dus kunnen we zeggen dat Turkije een democratisch land is.

Hebt u tijdens uw veertigjarig verblijf in Turkije een toename in religieus fanatisme geconstateerd?

Met de huidige regering die het secularisme van de staat en de daarop gebaseerde wetgeving minder rigide toepast, is er inderdaad iets veranderd in vergelijking met veertig jaar geleden toen ik hier aankwam: religieuze symbolen worden bijvoorbeeld openlijker getoond en het aantal gesluierde vrouwen is toegenomen €¦

Denkt u dat dit schadelijk is voor de Turkse samenleving?

Voorlopig niet. Het is niet gevaarlijk als vrouwen een sluier dragen, wel als zij daartoe worden gedwongen door van elders ingevoerde ideologieën of zelfs worden betaald om dat te doen. Waar het echt om gaat, is vrijheid.

Zijn er werkelijk gevallen waarbij vrouwen worden betaald om een sluier te dragen en er reclame voor te maken?

Sommigen zeggen dat dit gebeurt. Maar ik ben ervan overtuigd dat een dergelijk fanatisme niet bij het echte Turkije hoort, maar afkomstig is van andere Moslim landen.

Hebben die hier veel invloed?

Zij trachten de maatschappij te beïnvloeden, maar hebben daarbij tot dusverre niet veel succes gehad. We moeten niettemin waakzaam blijven en bereid zijn voor onze belangen op te komen.

Hoe ziet u de vooruitzichten voor een toetreding van Turkije tot de Europese Unie?

De Turken waren aanvankelijk uiterst gemotiveerd om toe te treden, maar verliezen nu hun belangstelling omdat zij de houding van de Europeanen niet kunnen volgen en zich afvragen of hun toetreding wel wordt gewenst. Sommigen zeggen: "als zij ons niet wensen, waarom verder aandringen?" Anderen zijn van mening dat een land als Turkije een toetreding tot de Europese Unie nodig heeft en beschouwen de huidige situatie als een openlijk onrecht jegens hen. Zij begrijpen niet waarom landen als Bulgarije en Roemenië die zich later dan Turkije kandidaat voor toetreding hebben gesteld, al lid van de EU zijn geworden. Turken zijn een trots volk en voelen zich vernederd door de opstelling van sommige landen. Een zeker gebrek aan belangstelling voor dit onderwerp kan nu onder het volk worden waargenomen, terwijl de regering haar streven naar erkenning voortzet. In ieder geval zijn velen van mening dat als een formele toetreding nooit zal worden bereikt, er andere mogelijkheden zijn. Zo hoorde ik een zakenman zeggen: "Turkije is in feite al in Europa en het doet er niet toe of het toegang heeft tot de instellingen van de Gemeenschap. De bestaande culturele, economische en douane overeenkomsten werken goed. Als Europa geen formele toetreding aan Turkije wil verlenen", zo menen deze ondernemers, "zal Europa verliezen en niet Turkije. Er is angst voor de Islam in Europa, Daar gaat het om."

Denkt u dat de positie van de minderheden zal verbeteren als Turkije tot de EU toetreedt?

Zonder enige twijfel. De Orthodoxe patriarch Bartolomeos en de Armeense patriarch hebben zich openlijk ten gunste van de toetreding van Turkije uitgesproken. En met hen hopen we dat de toetreding een oplossing van onze problemen zal bevorderen.

Wat voor gevolgen heeft het ontbreken van wettelijke erkenning van de Katholieke Kerk in Turkije voor het dagelijks leven van de gelovigen?

Dit heeft gevolgen voor het dagelijks leven van de individuele gelovige, terwijl het leven van de Kerk er als instituut door wordt bemoeilijkt. Een eenvoudig voorbeeld: Ik ben de apostolisch vicaris hier, bisschop van dit bisdom, maar ik kan geen bankrekening openen op naam van het bisdom, aangezien het bisdom geen juridische status heeft. Ik ben gedwongen een persoonlijke rekening te openen en dit is nogal hinderlijk. De situatie met betrekking tot eigendom is even onduidelijk: al onze kerken bestonden voor het uitroepen van de Republiek, waarna de situatie aanzienlijk gecompliceerder werd. Ik ben er zelfs niet zeker van dat een mogelijke toekomstige wettelijke erkenning de kwestie in ë©ë©n keer zal oplossen. Alles wat betrekking heeft op eigendom dient opgehelderd en geregeld te worden.

Maar als deze erkenning van een wettelijke status niet in de Grondwet kan worden opgenomen, wat stelt men dan voor als oplossing?

Men biedt een wetsvoorstel. Maar naar mijn mening zal het uiterst moeilijk zijn om dit er door te krijgen. Hoe kunnen we ons voorstellen dat het parlement van een land dat zo groot is als Turkije, zich buigt over een wetsvoorstel met betrekking tot een minderheid die buiten Istanboel nauwelijks bekend is? Ik denk dat wij als Katholieken een andere oplossing moeten nastreven, naar het voorbeeld van Frankrijk: in Frankrijk heeft de Katholieke Kerk, die niet wordt erkend als rechtspersoon, zich georganiseerd in diocesane verenigingen die een wettelijke status hebben.

Hoe is de situatie met betrekking tot godsdienstvrijheid?

We hebben vrijheid van eredienst, maar godsdienstvrijheid is meer dan dat. We hebben hier bijvoorbeeld niet het recht om een jeugdvereniging op te richten omdat deze geen juridische waarde zou hebben. In feite dwingt men ons achter een muur op te sluiten. In de grond van de zaak is men bang voor proselitisme. De Turken willen geen Turkse Katholieke Kerk.

Zijn er bekeerlingen? En hebben zij problemen met hun families?

Ja, er zijn bekeerlingen, maar hun aantal is niet groot en zij hebben problemen met hun families omdat deze hun bekering niet aanvaarden.

Bron en Foto: Fondazione Internazionale Oasis