fbpx

Pater Werenfried en de Russisch Orthodoxe Kerk

woensdag, 27 juli 2016
Persoonlijk verhaal
In oktober 1992 stond pater Werenfried van Straaten op het Rode Plein in Moskou voor het Mausoleum van Lenin de rozenkrans te bidden. Hoewel hij bijna 80 jaar oud was, scheen hij geen last te hebben van de bittere kou en de kleverige, natte sneeuw. Later vertelde hij: “Op die dag voelde ik mij niet 80 jaar oud, maar 4 maal 20 jaar jong.”

Dat hij de politieke omwenteling in Oost-Europa nog mocht meemaken, zag hij als een zegen. Tientallen jaren had hij in niet mis te verstane bewoordingen de waarheid verkondigd over het communisme. Vaak als roepende in de woestijn. In het westen wilden velen niet de ongemakkelijke waarheid horen over de zogenaamde godsdienstvrijheid waarop het communisme zo trots was. In feite betekende deze “vrij van godsdienst.” De enorme, nu verscheurde portretten van moderne Goliaths die als keizers neerkeken op de massa’s, vormden een niet te ontkennen realiteit. Op de plaatsen van deze portretten zullen de iconen terugkeren.

Dat pater Werenfried op deze speciale 13e oktober zijn rozenkrans kon bidden op het Rode Plein, was vast en zeker te danken aan de voorzienigheid. Pater Werenfried hield bijzonder veel van de Heilige Maria en was bijzonder toegewijd aan de boodschap van Onze Lieve Vrouw van Fatima. In 1917 was de Heilige Maagd zes maal verschenen aan de drie kinderen van een schaapsherder in het kleine Portugese gehucht Fatima. Zij had hen een boodschap gegeven voor de hele wereld. Zij had de kinderen, die niet eens wisten wat Rusland was, gewaarschuwd voor het gevaar van de komende Russische revolutie en de bedreiging voor de hele wereld die uitgaat van het communisme. Ook vertelde zij dat gebed, boetedoening en zelfreflectie de enige wapens waren waarmee oorlog en rampspoed konden worden afgewend. Op 17 oktober 1917 was een grote menigte van meer dan 50.000 mensen getuige van een zonne-mirakel, waarbij de zon eerst om zijn eigen as leek te tollen en daarna zigzaggend richting aarde dook voordat hij zijn plaats aan de hemel weer innam. Maria’s verschijning in Fatima werd officieel erkend door de Katholieke Kerk.

Gedurende zijn hele leven was de boodschap van Fatima de motivatie achter Werenfried’s werk en zijn priesterschap. In 1942, hoorde hij als jonge monnik voor het eerst over Fatima. Later wijdde hij Kerk in Nood toe aan Onze Lieve Vrouw van Fatima. Het was hem overduidelijk dat de wereld serieus gevaar liep. Dit gevaar kon alleen worden afgewend door met volharding een beroep te doen op de moeder van God. Deze boodschap was voor hem zo dringend en relevant omdat hij ervan overtuigd was dat er door alle historische en politieke gebeurtenissen van zijn tijd een coherente lijn liep, namelijk de strijd tussen de Maria en de rode draak. Hij schreef: “Op de achtergrond van alle gesprekken door diplomaten en op internationale conferenties speelt de oude strijd die al 70 jaar duurt en die door de apostel Johannes werd beschreven in zijn visie op de Vrouwe en de draak (Openbaringen 12: 1-10). De leider van de helse geesten is satan. Aan het hoofd van de hemelse gelederen staat de Koningin de Engelen: Hij, die nee zei tegen God en oorlog voert tegen Haar, die Ja zei. Dit is de werkelijke betekenis van de Oktober Revolutie en de enige historische filosofie die de ultieme oorzaak bespreekt.”

Het vereren van de moeder van God is wat Katholieken en Orthodoxen op een speciale manier verbindt. Pater Werenfried begreep volkomen dat de noodzakelijke her-evangelisatie van Rusland
de voornaamste taak is van onze Russisch Orthodoxe Zusterkerk. Hij was vol enthousiasme toen Paus Johannes hem in 1991 opdracht gaf te werken aan de verzoening met de Russisch Orthodoxe kerk. Hij wist dat deze na de ongeëvenaarde vervolgingen in het Sovjettijdperk van meet af aan moest beginnen en hulp nodig had. Kort voor zijn dood op 31 januari 2003 onderstreepte hij het streven naar oecumenische solidariteit. “Er moet geen concurrentie zijn, geen gebrek aan vertrouwen en geen vrees voor het onbekende tussen twee kerken die bij elkaar horen. Het is nooit de bedoeling geweest de Orthodoxe Kerk te latiniseren, noch om te trachten haar leden in te palmen. Vanaf het begin was het alleen de bedoeling onze Orthodoxe medechristenen te helpen vanuit een onbaatzuchtige liefde”, zei hij.

Het kan niet louter toeval zijn dat de icoon van Onze Lieve Vrouw van Kazan, de door Russisch Orthodoxe gelovigen meest vereerde beeltenis van Maria, “asiel” vond bij de katholieken in het westen en decennia lang in Fatima verbleef. In de woelige jaren die volgden op de revolutie vond deze icoon in 1920 haar weg naar het Westen. Na vele omzwervingen verscheen zij in 1964 weer op de wereldtentoonstelling in New York. De icoon werd aangekocht door het zogenaamde Blauwe leger Van Onze Lieve Vrouw van Fatima en werd door hen naar Fatima gebracht. In 1993 werd de icoon cadeau gedaan aan Paus Johannes Paulus en naar het Vaticaan gebracht. De Paus bewaarde haar in zijn privékapel waar hij haar vereerde. Uiteindelijk keerde de icoon in 2004 terug naar de Russisch Orthodoxe kerk.

Op 30 oktober 1991, toen de kostbare afbeelding van “Kazankaye” nog in Fatima was, gebeurde er iets wat pater Werenfried erg blij maakte. In een speciale oecumenische samenwerking op televisie tussen Fatima en Moskou, werd de boodschap van Fatima gebracht door 150 televisiestations en 350 radiostations in de Russische Republiek en de satellietstaten van wat eens de Sovjet-Unie heette. In Fatima zelf kwamen 900.000 mensen bijeen bij de beeltenis van Onze Lieve Vrouw om voor Rusland te bidden tot de Moeder van God. De uitzending bereikte 30 tot 40 miljoen mensen. In zijn groet aan het Russische volk zei pater Werenfried: “Jullie zijn de kinderen van Maria, de beste moeder die je je kunt voorstellen. Een moeder die haar kinderen nooit zal verlaten. Onze Lieve Vrouw van Kazan en patrones van Rusland, heeft haar moederlijke blik over jullie thuisland laten gaan toen zij in 1917 haar strijd begon tegen Lenins revolutie.”

Op 13 mei 2000 werd Werenfried door Paus Johannes II uitgenodigd om in Fatima de heiligverklaring bij te wonen van Fransisco en Jacinta Marto, twee van de drie kinderen van de schaapsherder. Het was één van de hoogtepunten uit zijn leven toen pater Werenfried, vlak achter de beeltenis van Onze Lieve Vrouw werd voortgeduwd in een rolstoel tijdens de kaarsprocessie. ’s Avonds, te midden van miljoenen pelgrims. Hij was toen 87 jaar oud. Later schreef hij: “Nog nooit heb ik mij zo dicht bij Maria en haar kinderen gevoeld als tijdens die avond in die zee van lichtjes in Fatima.”

Bij vele voorafgaande gelegenheden had hij Kerk in Nood en zichzelf toegewijd aan Onze Lieve Vrouw in Fatima met deze woorden: “Ja, wij wijden onze hele liefdadigheidsinstelling en onszelf aan U toe, Maria, moeder van Jezus, zuiverste maagd, belangrijke voorspreker en voorbeeld voor de hele mensheid. Onbevlekte maagd. Bewaar ons in de liefde van Uw zoon en beloof ons, lieve moeder, dat als wij door de dood heengaan en ons laatste oordeel ondergaan, wij U daar zullen aantreffen met een glimlach in Uw ogen en dat we rustig zullen zeggen: Wees gegroet, Moeder!”

 

Foto: Andrzej Polec

Credit: Andrzej Polec